Veel gestelde vragen
Een burgerhulpverlener biedt snelle eerste hulp bij een hartstilstand in de buurt nog voordat de ambulance arriveert. Als vrijwilliger ben je aangemeld bij het oproepsysteem HartslagNu. Zodra de 112-meldkamer een vermoeden heeft van een hartstilstand, sturen zij direct een oproep naar burgerhulpverleners die dichtbij het slachtoffer zijn.
De kerntaken van een burgerhulpverlener
Wanneer je een oproep accepteert, voer je een van de volgende taken uit op basis van de instructies in het bericht:
- Direct reanimeren: Je gaat direct naar het slachtoffer toe om borstcompressies en mond-op-mondbeademing toe te passen.
- AED ophalen: Je krijgt de locatie van een openbare Automatische Externe Defibrillator (AED) doorgestuurd, haalt deze op en brengt hem naar het slachtoffer.
- Hulp continueren: Je reanimeert en bedient de AED samen met andere opgeroepen burgerhulpverleners totdat het ambulancepersoneel het overneemt.
Waarom is dit belangrijk?
Bij een hartstilstand tellen de eerste minuten. Hulpverlening binnen de eerste 6 minuten vergroot de overlevingskans van het slachtoffer aanzienlijk. Omdat burgerhulpverleners al in de directe omgeving zijn, kunnen zij deze cruciale minuten overbruggen voordat professionele hulpdiensten ter plaatse zijn.
Goed om te weten:
- Geen verplichting: Je beslist per oproep of je kunt gaan; als het niet uitkomt, reageer je simpelweg niet.
- Vrijwillig: Het is onbetaald vrijwilligerswerk.
- Vereisten: Je kunt je aanmelden als je een geldige reanimatiecursus hebt gevolgd of via je werk (zoals BHV of EHBO) kunt reanimeren.
Wat is een Reanimatie- AED training
Een AED-training is een praktijkgerichte cursus waarin je leert hoe je een Automatische Externe Defibrillator (AED) veilig en effectief gebruikt bij een slachtoffer van een hartstilstand. Het doel van de training is om de overlevingstijd binnen de 6-minutenzone te optimaliseren door direct en zonder angst te durven handelen. Een AED-training is bijna altijd een vast onderdeel van een bredere reanimatiecursus (BLS), omdat een AED nooit los van borstcompressies en beademing wordt gebruikt.
Wat leer je tijdens een AED-training?
De training is zeer praktijkgericht en bestaat uit de volgende onderdelen:
- Hartstilstand herkennen: Leren vaststellen of een slachtoffer bewusteloos is en geen of geen normale ademhaling heeft.
- Reanimeren: Het correct toepassen van borstcompressies en mond-op-mondbeademing.
- AED bedienen: Het apparaat aanzetten, de elektroden op de juiste borstposities plakken en de gesproken instructies van de AED opvolgen.
- Veiligheid: Leren wanneer het apparaat een schok toedient en zorgen dat niemand het slachtoffer op dat moment aanraakt.
- Scenario-training: Het oefenen van noodsituaties met een speciale oefen-AED en een reanimatiepop.
Belangrijke kenmerken van de cursus
- Duur: Een basistraining duurt gemiddeld 2 tot 4 uur.
- Geldigheid: Een certificaat is meestal 1 tot 2 jaar geldig (1 jaar word geadviseerd)
- Herhaling: Een jaarlijkse herhalingscursus van ca. 2,5 uur is nodig om je vaardigheden en zelfvertrouwen op peil te houden.
- Toegankelijkheid: Iedereen vanaf ongeveer 14 jaar kan de training volgen; je hebt geen medische achtergrond nodig.
Sommige zorgverzekeraars vergoeden een reanimatie- en AED-cursus volledig of gedeeltelijk vanuit de aanvullende verzekering.
Basic Life Support (BLS) is de medische term voor het verlenen van eerste hulp bij een levensbedreigende situatie, specifiek bij een acute circulatiestilstand (hartstilstand) of verstikking. In het Nederlands noemen we dit simpelweg basale reanimatie.
Het is de absolute basis van acute zorg die door iedereen — dus ook door mensen zonder medische achtergrond — kan en mag worden uitgevoerd om de tijd te overbruggen tot professionele hulpdiensten arriveren.
Wat doe je tijdens Basic Life Support?
BLS bestaat uit een vaste volgorde van opeenvolgende stappen (het reanimatieprotocol):
- Veiligheid controleren: Zorgen dat de situatie veilig is voor jezelf, het slachtoffer en omstanders.
- Bewustzijn controleren: Het slachtoffer aanspreken en zachtjes aan de schouders schudden.
- Luchtweg openen: De kin omhoog liften en het hoofd naar achteren kantelen (de head-tilt-chin-lift methode).
- Ademhaling controleren: Maximaal 10 seconden kijken, luisteren en voelen of er een normale ademhaling is.
- Alarm slaan: Direct 112 (laten) bellen en vragen om een ambulance en een AED.
- Borstcompressies starten: Het ritmisch indrukken van het borstbeen (30 keer) met een diepte van 5 tot 6 centimeter en een tempo van 100 tot 120 keer per minuut.
- Beademing toepassen: Het geven van 2 mond-op-mondbeademingen na elke 30 compressies.
- AED inzetten: Het apparaat zo snel mogelijk aansluiten en de gesproken opdrachten exact opvolgen.
PBLS staat voor Pediatric Basic Life Support.
In het Nederlands betekent dit de reanimatie van baby’s en kinderen door omstanders of burgerhulpverleners.
Omdat het lichaam van een kind anders werkt dan dat van een volwassene, verschilt de reanimatietechniek op een aantal cruciale punten. De Nederlandse Reanimatie Raad (NRR) stelt hiervoor specifieke richtlijnen op.
De belangrijkste verschillen met volwassen reanimatie
Bij volwassenen is de oorzaak van een hartstilstand bijna altijd een probleem met het hart zelf (zoals een infarct). Bij kinderen is de oorzaak vrijwel altijd een zuurstofgebrek (bijvoorbeeld door verstikking, verdrinking of een zware astma-aanval). De reanimatie is daarom extra gericht op ademhaling:
- Starten met 5 beademingen: Voordat je begint met borstcompressies, geef je bij een kind altijd eerst 5 initiële beademingen om direct zuurstof in het bloed te krijgen.
- Andere verhouding: Bij kinderen wissel je 15 borstcompressies af met 2 beademingen (15:2), in plaats van de 30:2 bij volwassenen. (Let op: als je alleen de volwassen reanimatie kent, is 30:2 ook toegestaan. Iets doen is altijd beter dan niets doen!)
- Minder kracht: Je gebruikt minder diepe compressie (ongeveer een derde van de diepte van de borstkas). Bij baby’s druk je met twee vingers, bij grotere kinderen met één of twee handen afhankelijk van de grootte van het kind.
- Eerst 1 minuut reanimeren: Ben je alleen en heb je geen telefoon bij de hand? Bij een kind reanimeer je eerst 1 minuut voordat je wegloopt om 112 te bellen. Als je wel een telefoon hebt, bel je direct 112 op de luidspreker.
Wat leer je tijdens een PBLS-cursus?
Tijdens de praktijktraining leer je hoe je direct moet handelen bij een kind in een levensbedreigende situatie:
- Hartstilstand herkennen: Controleren van het bewustzijn en de ademhaling bij een baby (0-1 jaar) en kind (1 jaar tot de puberteit).
- Beademing en borstcompressies: Leren van de juiste techniek, diepte en het ritme. Bij kinderen start je bijvoorbeeld altijd eerst met 5 beademingen voordat je start met borstcompressies.
- AED gebruiken: Het veilig inzetten van een Automatische Externe Defibrillator met speciale kinderelektroden of de kindermodus.
- Verslikking en verstikking: Handelen bij een acute blokkade van de luchtwegen (zoals de ‘back blows’ en buikstoten).
Leeftijdscategorieën binnen PBLS
Binnen de kinderreanimatie wordt er medisch onderscheid gemaakt tussen twee groepen:
- Baby (infant): Kinderen jonger dan 1 jaar.Kind (child): Kinderen vanaf 1 jaar tot aan de puberteit.
Zodra een kind uiterlijke kenmerken van de puberteit vertoont, stap je over op de normale reanimatierichtlijnen voor volwassenen (BLS).
Een niet-reanimerenpenning is een officieel metalen draaginsigne (meestal een halsketting) waarmee u wettelijk vastlegt dat u niet gereanimeerd wilt worden in het geval van een hartstilstand. Het is een draagbare wilsverklaring die geldt als een officieel behandelverbod.
Zodra een arts, ambulancebroeder of burgerhulpverlener deze penning ziet, moeten of mogen zij stoppen met reanimeren.
Wettelijke eisen aan de penning
Omdat het een beslissing over leven en dood betreft, mag u niet zomaar zelf een tekst graveren. Volgens de Nederlandse Reanimatie Raad moet een geldige penning aan strikte eisen voldoen zodat er geen misverstand kan ontstaan:
- Naam en geboortedatum van de drager.
- Een duidelijke pasfoto zodat hulpverleners zien dat de penning echt van u is.
- Uw handtekening.
- De tekst: De duidelijke boodschap ‘Ik wil niet gereanimeerd worden’ (op voor- en achterkant).
Hoe reageren hulpverleners?
Bij een reanimatie telt elke seconde. Hulpverleners gaan dus nooit eerst uitgebreid zoeken naar een penning.
- Tijdens het starten: Men begint direct met reanimeren. Pas bij het losknippen of openmaken van de kleding (bijvoorbeeld om de plakkers van een AED-apparaat op te plakken) wordt de penning vaak ontdekt.
- Professionals (Ambulance, politie, brandweer): Zij zijn wettelijk verplicht om direct te stoppen met de reanimatie zodra zij een geldige penning aantreffen.Burgerhulpverleners (omstanders): Volgens de richtlijnen krijgen ook burgers de instructie om de reanimatie te staken bij het zien van de penning. Mocht iemand in de paniek toch doorgaan, dan is diegene als burger achteraf overigens niet strafbaar.
Waar is de penning te verkrijgen?
Sinds januari 2025 wordt de officiële niet-reanimerenpenning in Nederland verstrekt door de Nederlandse Vereniging voor een Vrijwillig Levenseinde (NVVE). Alleen wilsbekwame personen kunnen deze penning voor zichzelf aanvragen; u kunt dit dus niet voor een familielid regelen die zelf niet meer kan beslissen.
AED-trainingselektroden (ook wel trainingspads genoemd) zijn speciale plakkers die u aansluit op een AED-trainer (een oefenapparaat) om een reanimatie te oefenen.
Ze zien er precies zo uit als echte elektroden, maar ze zijn specifiek gemaakt voor trainingen en kunnen geen elektrische schok afgeven.
De belangrijkste kenmerken van trainingselektroden
- Geen stroomgeleiding: De plakkers bevatten geen actieve metalen elementen die stroom kunnen geleiden. Ze zijn daardoor 100% veilig te gebruiken op reanimatiepoppen en medestudenten.
- Speciale kleeflaag: Echte elektroden hebben een sterke, plakkende gel die na één keer gebruiken uitdroogt. Trainingselektroden hebben een speciale, minder agressieve lijmlaag (vaak op basis van schuim of rubber) waardoor u ze tientallen keren los kunt trekken en opnieuw kunt gebruiken op een reanimatiepop.
- Vervangbare plakstrips: Bij veel merken kunt u de plakkers hergebruiken door er simpelweg een nieuwe, goedkope ‘vervangingssticker’ (linertape) op te plakken als de kleefkracht afneemt.
- Interne sensoren: Sommige geavanceerde trainingselektroden hebben ingebouwde sensoren (zoals een reanimatie-sensor). De trainings-AED kan hiermee ‘zien’ of de cursist de plakkers wel op de juiste positie op de borst van de pop heeft geplakt en of er hard genoeg wordt gedrukt tijdens de borstcompressies.
Kosten:
Echte elektroden kosten tussen de € 40,- en € 250,- per set en zijn direct onbruikbaar na het openen van de verpakking.
- Trainingselektroden zijn gemaakt voor herhaaldelijk gebruik en daardoor veel goedkoper voor cursussen.
Verschillende soorten
Net als bij echte AED’s moet u bij trainingselektroden letten op het type slachtoffer:
- Volwassen trainingselektroden: Voor het oefenen van reanimatie bij volwassenen.
- Kindertrainingselektroden: Kleinere plakkers (vaak met een lagere weerstandsimitatie) om de reanimatie bij baby’s en kinderen tot 8 jaar te oefenen.
Een 6-minutenzone is een gebied waarin een slachtoffer van een hartstilstand binnen 6 minuten de juiste, levensreddende hulp moet krijgen. Omdat ambulances er vaak langer over doen om ter plaatse te komen, is deze zone ingericht om de tijd te overbruggen totdat de professionele hulpdiensten arriveren. Als iemand binnen deze cruciale 6 minuten gereanimeerd wordt en een schok krijgt met een AED, stijgt de overlevingskans naar 50 tot 70 procent.
De 3 pijlers van een 6-minutenzone
Volgens de Hartstichting is een gebied (zoals een woonwijk, dorp of bedrijventerrein) pas een volwaardige 6-minutenzone als de volgende drie zaken goed geregeld zijn:
- Directe alarmering: Bij een melding van een hartstilstand stuurt de 112-meldkamer niet alleen ambulances, maar activeert ook direct het reanimatieoproepsysteem HartslagNu.
- Burgerhulpverleners: Er zijn in de buurt genoeg aangemelde vrijwilligers die kunnen reanimeren. Zij krijgen via hun mobiele telefoon een oproep om direct naar het slachtoffer te gaan om te starten met borstcompressies en beademing.
- 24/7 beschikbare AED’s: Er hangen voldoende Automatische Externe Defibrillatoren in de zone die dag en nacht bereikbaar zijn. Een deel van de opgeroepen burgerhulpverleners krijgt de instructie om eerst zo’n AED op te halen.
Waarom zijn die 6 minuten zo belangrijk?
Bij een hartstilstand staat het hart stil en krijgen de hersenen geen zuurstof meer. Na slechts 4 tot 6 minuten treedt er onherstelbare schade aan de hersenen op. Elke minuut die daarna voorbijgaat zonder reanimatie, daalt de overlevingskans van het slachtoffer met ongeveer 10 procent. Snel handelen binnen de zone is dus letterlijk het verschil tussen leven en dood.
In Nederland is het netwerk via HartslagNu zo dekkend dat het hele land in feite functioneert als één grote 6-minutenzone.
Nee, je hoeft niet 24 uur per dag beschikbaar te zijn. Je kunt in je account bij HartslagNu aangeven wanneer jij wel en niet opgeroepen wilt worden. Ook als je bijvoorbeeld op vakantie gaat, kun je dit via de ‘niet-storenknop’ aangeven in je account.
Je kiest ook altijd zelf of je de oproep accepteert of weigert. Er worden altijd voldoende burgerhulpverleners opgeroepen, dus voel je niet bezwaard als je niet kunt gaan.
Bron: Hartslagnu
Wanneer jij door HartslagNu bent opgeroepen handel je zo zorgvuldig mogelijk, binnen jouw rol en de algemene voorwaarden van HartslagNu. Soms zit een ongeluk echter in een klein hoekje, hoe voorzichtig je ook bent. In verreweg de meeste gemeenten is een voorziening in de vorm van een collectieve vrijwilligersverzekering die ook incidenteel vrijwilligerswerk dekt.
Als je wil weten of jouw gemeente ook een collectieve vrijwilligersverzekering heeft, bezoek dan de website van de betreffende gemeente of neem telefonisch contact op. Soms is aanvullende informatie nodig om te beoordelen of jouw schade gedekt is. Laat het ons dan gerust weten, wellicht kunnen wij jou verder helpen. Als jouw gemeente geen collectieve vrijwilligersverzekering heeft denken we graag met jou mee over mogelijke andere voorzieningen die er zijn.
Bron: Hartslagnu
Nee, helaas kan dat nog niet. Wij hebben besloten om een minimumleeftijd van 18 jaar voor burgerhulpverleners aan te houden, omdat een reanimatie een grote impact kan hebben.
Als HartslagNu zijn we blij met mensen als jij, die zich graag als burgerhulpverlener willen inzetten. Hopelijk zien we je dus als burgerhulpverlener terug zodra het kan!
Bron: Hartslagnu
